Een AWN-afdeling in de kinderschoenen.


Afb. 1.tif
 1967: Jaap Bos en Jan de Vries en een werkgroep van Deventer amateurarcheologen starten een graafkamp naar aanleiding van geruchten over een klooster.

Deel van de kaart van Johan van der Wijck 1668, met het klooster Ter Hunnepe


ter hunnepe

 

Ter Hunnepe.

Poortgebouw rond 1915.

Het graafkamp Ter Hunnepe

Dat graafkamp werd in 1968 voorbereid, maar er kwam een stevige kink in de kabel: de eigenaar van het terrein, de erven Kloosterboer die de boerderij al generaties lang in bezit hadden, gaven geen toestemming voor verder onderzoek. Het gerucht gaat dat bij die beslissing een heel oud verhaal meegespeeld heeft. Er werd namelijk al generaties lang verteld dat de nonnen van het klooster, toen ze in 1578 bij het beleg van Deventer moesten vluchten voor de legers van Rennenberg, veel goud hadden verborgen. Dat is echter nooit te voorschijn gekomen.
Op het laatste moment kon er gelukkig iets anders geregeld worden.

 

Afb. 3.tif

 

Een deel van het opgravingterrein met daarachter de rijksweg A1

A1
Afb. 2.tifToen de aanleg van de autoweg A1 in beeld kwam, werden de boerderij en het bijbehorende land aangekocht door de gemeente Deventer en Rijkswaterstaat.

Excursie op de siteAfb. 3.tif
Onder leiding van Jan de Vries heeft een enthousiaste groep AWN-ers gewerkt om zoveel mogelijk van het kloostercomplex in kaart te brengen. Dat dit voor de buitenwereld niet onopgemerkt bleef, blijkt uit de grote belangstelling tijdens open dagen en het feit dat regionale dagbladen en de plaatselijke en provinciale radio-omroepen regelmatig aandacht aan het onderzoek besteedden. Zelfs de NOS-televisie maakte opnamen die resulteerden in een vier minuten durende uitzending op het journaal

Oprichting van de afdeling met de lange naam.

Afb

Oprichtingsbijeenkomst
In januari 1969 is een oprichtingsbijeenkomst gehouden met 14 leden. Voorlopig werd Jaap Bos voorzitter, Joop Sibbes secretaris en Hans de Mol penningmeester, en Sidonie Refuge voerde het secretariaat. Jaap Bos werd in mei 1969 opgevolgd door Herman Lubberding, en Jan de Vries werd vice-voorzitter
Bij de geboorte een vreselijk lange naam mee: Zuid-Salland – IJsselstreek – Oost-Veluwezoom
.Het besturen van een afdeling met een groter wordend aantal leden en verschillende zelfstandig optredende werkgroepen was niet gemakkelijk.
Er zijn heel roerige perioden geweest met zowel interne conflicten als problemen tussen amateurs en professionals. Dat heeft zoals gebruikelijk geleid tot veel commotie, competentieslagen en in een aantal gevallen tot vertrek van bestuursleden

Werkgroepen
Was aanvankelijk de aandacht vooral op Deventer gericht, vanaf het midden van de jaren 80 begonnen ook AWN-leden in de andere gemeenten van ons werkgebied actief te zoeken naar sporen uit het verleden
Raalte
In Raalte heeft de plaatselijke AWN-werkgroep vanaf 1992 veel sporen van nederzettingen uit diverse perioden ontdekt. Die ontdekkingen hadden grote en langlopende projecten tot gevolg, aanvankelijk uitgevoerd door de ROB en later door commerciële bedrijven.
Apeldoorn
De AWN-werkgroep Apeldoorn heeft veel en divers onderzoek gedaan in die gemeente, zowel zelfstandig als in opdracht van en in samenwerking met instanties.


Zutphen
In Zutphen had een vaste groep amateurs die deels voortkwamen uit de AWN en deels uit de Historische Vereniging.
Lochem
In Lochem heeft korte tijd een werkgroepje bestaan, maar de leden daarvan zijn individueel doorgegaan.
Elders
In plaatsen waar geen werkgroep was opgericht is het onderzoekswerk meestal gedaan door een kern van leden die ook in Deventer actief waren. Dat gold voor Bathmen, deels voor Holten, voor Olst en Voorst.

De tegenwoordige tijd

Lezingen, excursies, deskundigheidsbevordering en tentoonstellingen
Vanaf het ontstaan van de afdeling zijn er lezingen gehouden over de meest uiteenlopende onderwerpen op historisch en archeologisch gebied
In de jaren 70 en begin jaren 80 zijn er regelmatig excursies (inclusief lezingen) binnen Nederland gehouden, waaraan veel leden deelnamen.
Een excursie naar Oldenburg in 1974 en in 1999 naar Kalkriese/Varusschlacht,
Op verschillende plaatsen in de afdeling vond en vindt zo nu en dan een tentoonstelling van de AWN plaats. Vaak gebeurt dat naar aanleiding van een recente opgraving. Zo is de grote tentoonstelling over de opgraving van Ter Hunnepe in 1979 te zien geweest in musea in Zwolle, Deventer, Apeldoorn en Zutphen
Het bestuur van de afdeling heeft zelf op gezette tijden een interne bijscholing voor de leden georganiseerd.

Hunnepers: jaarverslagen en nieuwsbrieven

Afb. 4.JPGNa de oprichting van de afdeling zijn de leden regelmatig op de hoogte gebracht van de activiteiten; dat gebeurde door middel van een ‘contactorgaan’ van enkele pagina’s op A5-formaat, zonder kaftje. Maar al gauw werd er een kaftje om gedaan, en kwam ook het jaarverslag in dezelfde vorm uit; in 1971 is voor het eerst de naam Hunnepers gebruikt

Contacten met gemeenten en andere organisaties
De relatie met gemeentelijke overheden en met culturele organisaties verloopt heel verschillend in de gemeenten binnen het werkgebied. Waar een actieve werkgroep is lopen de contacten over het algemeen goed, zoals in Deventer, Apeldoorn, Zutphen en in een later stadium in Raalte. In de drie steden heeft de aanwezigheid van en samenwerking met de gemeentelijke archeoloog waarschijnlijk ook een positieve invloed gehad. Ook is daar meer sprake van goede relaties met andere organisaties op het gebied van cultuur en historie.

Veranderde wetgeving en de toekomst
Met de ratificatie van het Verdrag van Valletta trad er een belangrijke verandering op. De rol van amateurarcheologen, en dus van de leden de AWN, werd beperkt. En dat was voor sommige leden toch een bittere pil. Maar tegelijkertijd kwam er daardoor eindelijk meer tijd en geld beschikbaar om ons bodemarchief beter te beschermen en professioneel archeologisch onderzoek te verrichten. In veel gemeenten zijn al in een eerder stadium gemeentelijke archeologen aangesteld, zo ook in drie van ‘onze’ gemeenten.
In de andere gemeenten in ons werkgebied worden commerciële archeologische bedrijven ingeschakeld als ingrepen in archeologisch rijke gebieden onvermijdelijk zijn.
Wij zijn als amateurs daarmee niet overbodig, maar worden van zelfstandige onderzoekers vaak gewaardeerde vrijwillige medewerkers van professionele archeologen. Daarmee wordt ook de samenwerking met gemeentelijke archeologische diensten en met commerciële bedrijven versterkt. Het hoofdbestuur van de AWN maakt zich sterk om met die laatste bedrijven goede afspraken te maken over de inschakeling van de leden.
Deze ontwikkeling betekent gelukkig niet dat leden van onze afdeling niet meer zelfstandig actief kunnen graven. Want als er gebieden op de Gemeentelijke Archeologische Waardenkaart als vondstarm worden omschreven of als die zo klein zijn dat het niet loont om er professioneel onderzoek te verrichten mogen, onder strikte voorwaarden, de amateurs van de AWN aantreden. In 2007 en 2008 deed zich die mogelijkheid voor in de gemeenten Lochem en Voorst. Op drie locaties heeft onze afdeling onderzoek gedaan waaruit bleek dat er zowel in de Prehistorie als in de Middeleeuwen bewoning is geweest op plaatsen waar het absoluut niet werd verwacht. Ten slotte worden er regelmatig veldverkenningen uitgevoerd in de hele afdeling, waaraan een groeiend aantal leden deelneemt.

De ‘goede oude tijd’ waarin we als amateurs, individueel of groepsgewijs, onze gang konden gaan is definitief voorbij. Maar ….. over het algemeen kunnen we heel tevreden zijn over het werk dat we kunnen doen en over de samenwerking met professionals.